İş Hukukunda Arabuluculuk
İşçi-işveren ilişkisinden doğan uyuşmazlıklar, 2018 yılından bu yana Türk hukuk sisteminde dava şartı arabuluculuk kapsamına alınmıştır. Bu düzenleme sayesinde işçi ve işveren, uyuşmazlıklarını mahkemeye taşımadan önce arabuluculuk yoluyla hızlı ve gizli biçimde çözebilme imkanına kavuşmuştur.
İş Hukukunda Arabuluculuğun Yeri
7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu ile birlikte, işçi veya işveren tarafından açılacak olan ve konusu işçi-işveren ilişkisinden kaynaklanan işçi veya işveren alacağı ile tazminat talepleri ve işe iade taleplerine ilişkin davalarda arabulucuya başvurulmuş olması dava şartı haline getirilmiştir. Bu düzenlemenin temel amacı, iş mahkemelerinin yoğun iş yükünü azaltmak ve tarafların uyuşmazlıklarını daha kısa sürede sonuçlandırabilmesini sağlamaktır.
İş hukuku uyuşmazlıklarının önemli bir kısmı, işçi ile işveren arasındaki güç dengesizliği nedeniyle hassas bir yapıya sahiptir. Bu nedenle arabulucunun tarafsızlığı ve sürecin adil biçimde yönetilmesi, iş hukuku arabuluculuğunda özellikle önem taşır.
Hangi Uyuşmazlıklar Kapsar?
Kıdem ve İhbar Tazminatı
İş sözleşmesinin feshine bağlı tazminat talepleri
Fazla Mesai Alacakları
Ödenmeyen fazla çalışma ücretlerinden doğan talepler
Ücret ve Diğer Alacaklar
Yıllık izin, ikramiye ve prim gibi ödenmeyen alacaklar
İşe İade Talepleri
Geçersiz fesih iddiasıyla işe iade istemli uyuşmazlıklar
Sürecin İşleyişi
İş hukuku uyuşmazlıklarında arabuluculuk süreci, işçi veya işverenin başvurusuyla başlar ve arabulucunun görevlendirilmesinden itibaren kanunda öngörülen süre içinde tamamlanır. Taraflar, doğrudan kendileri katılabileceği gibi vekilleri aracılığıyla da sürece dahil olabilir. Görüşmeler, tarafların uygun olduğu bir yerde ve genellikle kısa süreli oturumlarla yürütülür.
Anlaşma sağlanması halinde düzenlenen tutanak, ilamlı icra takibine konu edilebilecek nitelikte bağlayıcı bir belgedir. Anlaşma sağlanamazsa, işçi veya işveren, arabuluculuk son tutanağını dava dilekçesine ekleyerek dava açma hakkını kullanabilir.
İş hukuku arabuluculuğunda anlaşma sağlanamaması, işe iade davalarında dava açma süresini durdurmaz; bu nedenle sürecin süresine dikkat edilmesi önemlidir.
Neden Arabuluculuk Tercih Edilmeli?
- Mahkeme sürecine kıyasla çok daha hızlı sonuçlanır
- Süreç gizli yürütülür, işçi ve işverenin itibarı korunur
- Taraflar, dava sürecine kıyasla daha düşük masrafla çözüme ulaşır
- İşçi ve işveren arasındaki ilişkinin olumsuz etkilenmesi asgariye iner
- Varılan anlaşma icra edilebilir nitelikte güçlü bir hukuki belgedir