Dava Şartı Arabuluculuk

Dava Şartı Arabuluculuk Nedir?

6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu’na eklenen düzenlemelerle birlikte, kanun koyucu belirli uyuşmazlık türlerinde dava açılmadan önce arabuluculuğa başvurulmasını zorunlu hale getirmiştir. Bu düzenlemenin amacı, mahkemelerin iş yükünü azaltmak, tarafların uyuşmazlığı daha hızlı ve daha az maliyetle çözebilmesini sağlamak ve tarafların çözüm sürecine aktif olarak katılabildiği bir alternatif yol sunmaktır.

“Dava şartı” ifadesi, bu adımın atlanamayacak, zorunlu bir usul kuralı olduğu anlamına gelir. Yani taraf, uyuşmazlığı doğrudan mahkemeye taşıyamaz; önce arabuluculuk sürecini tüketmiş olması gerekir. Bu süreç sonunda taraflar anlaşamasa dahi, dava açma hakları saklı kalır ve arabuluculuk son tutanağı dava dilekçesine eklenerek yargılamaya devam edilir.

Hangi Uyuşmazlıklar Kapsar?

Kanun koyucu, zaman içinde dava şartı arabuluculuk kapsamını genişletmiştir. Günümüzde bu kapsama giren başlıca uyuşmazlık türleri şunlardır:

• İşçi-işveren arasındaki kıdem tazminatı, fazla mesai ve alacak uyuşmazlıkları
• İşe iade talepli uyuşmazlıklar
• Ticari uyuşmazlıklardan doğan alacak ve tazminat talepleri
• Kira ilişkisinden kaynaklanan bazı alacak uyuşmazlıkları
• Ortaklığın giderilmesine ilişkin belirli uyuşmazlık türleri
• Tüketici hakem heyeti kapsamı dışında kalan bazı tüketici uyuşmazlıkları

Bu listede yer almayan uyuşmazlıklarda arabuluculuğa başvuru zorunlu değildir; ancak taraflar dilerse ihtiyari arabuluculuk yoluyla da çözüm arayabilir. Hangi uyuşmazlığın dava şartı kapsamında olup olmadığının değerlendirilmesi, sürecin doğru işletilmesi açısından önemlidir.

Süreç Ne Kadar Sürer?

Dava şartı arabuluculukta kanunda öngörülen süre, arabulucunun görevlendirilmesinden itibaren genel olarak üç haftadır; zorunlu hallerde bu süre arabulucu tarafından en fazla bir hafta daha uzatılabilir. Bu süre sınırı, sürecin makul bir zaman diliminde tamamlanmasını ve tarafların uzun süre belirsizlikte kalmamasını amaçlar.

Görüşmeler genellikle bir ila birkaç oturumda tamamlanır; sürenin kısalığı, mahkeme sürecine kıyasla önemli bir zaman avantajı sağlar.

Neden Önemli?

Dava şartı arabuluculuk kapsamındaki bir uyuşmazlıkta bu adımın atlanması, doğrudan usul yönünden hak kaybına yol açabilir. Sürecin önemini şu maddeler özetler:

• Arabuluculuğa başvurulmadan açılan dava, mahkemece usulden reddedilir
• Dava usulden reddedilirse yeniden dava açma süresi ve masrafı ortaya çıkar
• Anlaşma sağlanamazsa, taraflar dava açma haklarını aynen korur
• Süreç, mahkeme sürecine kıyasla çok daha hızlı sonuçlanır
• Arabuluculuk son tutanağı, dava dilekçesine eklenmesi gereken zorunlu bir belgedir