Ticari Tahkim
Ticari tahkim, tacirler arasındaki veya ticari işletmelerin taraf olduğu uyuşmazlıkların, devlet mahkemeleri yerine tarafların seçtiği hakemler eliyle çözüldüğü tahkim türüdür. Türk Ticaret Kanunu kapsamındaki ticari davaların önemli bir kısmı, sözleşmelere eklenen tahkim şartlarıyla bu yola taşınabilir.
Ticari Tahkim Nedir?
Ticari tahkim, tarafların ticari faaliyetlerinden doğan uyuşmazlıkları, aralarındaki tahkim sözleşmesi veya sözleşmeye eklenen tahkim şartı uyarınca hakem veya hakem heyeti önünde çözmeyi kabul etmesidir. Bir uyuşmazlığın “ticari” niteliği, Türk Ticaret Kanunu’nda düzenlenen ticari işlerden kaynaklanmasına, yani tarafların en az birinin tacir sıfatıyla hareket etmesine ve uyuşmazlığın ticari işletmeyle ilgili bulunmasına dayanır.
Ticari uyuşmazlıklar, taraflarca serbestçe tasarruf edilebilen konular olduğu için tahkime elverişlidir; bu nedenle ticari sözleşmelerde tahkim şartına sıkça yer verilir. Taraflar, uyuşmazlık henüz doğmadan, sözleşme imzalanırken tahkim yolunu tercih ederek, ileride olası bir anlaşmazlığın nasıl çözüleceğini önceden belirlemiş olur.
Hangi Ticari Uyuşmazlıklarda Uygulanır?
Alım-Satım ve Tedarik Sözleşmeleri
Teslimat, kalite ve ödeme koşullarından doğan uyuşmazlıklar
Şirketler ve Ortaklık Hukuku
Pay devri, yönetim ve kâr paylaşımı uyuşmazlıkları
Distribütörlük ve Acentelik
Sözleşme fesihleri ve tazminat talepleri
Finansman ve Kredi Sözleşmeleri
Ticari kredi ve finansman ilişkilerinden doğan anlaşmazlıklar
Tahkim Şartının Önemi
Ticari sözleşmelere eklenen tahkim şartı, tarafların ileride doğabilecek bir uyuşmazlığı devlet mahkemeleri yerine tahkim yoluyla çözmeyi önceden kabul ettiği bağlayıcı bir düzenlemedir. Bu şartın açık ve doğru biçimde kaleme alınması büyük önem taşır; hakem sayısı, hakem seçim usulü, tahkim yeri ve uygulanacak kurallar gibi unsurların net biçimde belirlenmemesi, ileride sürecin başlatılmasında tereddütlere yol açabilir.
Tahkim şartı bulunan bir sözleşmede taraflardan biri uyuşmazlığı doğrudan mahkemeye taşımaya çalışırsa, karşı taraf tahkim itirazında bulunarak davanın usulden reddedilmesini sağlayabilir. Bu nedenle ticari sözleşme müzakereleri sırasında tahkim şartının dikkatle hazırlanması, olası bir uyuşmazlıkta sürecin sorunsuz işlemesi açısından kritik önem taşır.
Tahkim şartı, ana sözleşmeden bağımsız bir anlaşma olarak değerlendirilir; ana sözleşmenin geçersiz sayılması, tek başına tahkim şartını geçersiz kılmaz.
Ticari Tahkimin Avantajları
- Uyuşmazlık konusunda uzmanlaşmış hakemler seçilebilir
- Yargılama süreci ve kararlar gizli tutulur, ticari itibar korunur
- Genel mahkeme yargılamasına kıyasla önemli ölçüde daha hızlı sonuçlanır
- Taraflar arası ticari ilişkinin devamlılığı daha kolay korunur
- Hakem kararı, kesinleşmesi halinde mahkeme ilamı gibi icra edilebilir niteliktedir