Sözleşmesel Uyuşmazlıklar
Sözleşmesel uyuşmazlıklar, taraflar arasında akdedilen bir sözleşmenin kurulması, ifası, ihlali veya sona ermesi aşamalarından herhangi birinde ortaya çıkan anlaşmazlıklardır. Ticari hayatın en sık karşılaşılan uyuşmazlık türü olan bu anlaşmazlıklar, arabuluculuk ve tahkim gibi alternatif yöntemlerle etkin biçimde çözülebilir.
Sözleşmesel Uyuşmazlık Nedir?
Sözleşmesel uyuşmazlık, taraflar arasında geçerli bir sözleşme ilişkisi bulunmasına rağmen, bu sözleşmenin yorumlanması, uygulanması veya ifası konusunda tarafların anlaşamamasından doğan hukuki anlaşmazlıktır. Sözleşmenin kurulma aşamasındaki irade sakatlıkları, ifa sırasında ortaya çıkan gecikmeler veya eksik ifa, sözleşmenin haklı ya da haksız feshi gibi konular, sözleşmesel uyuşmazlıkların en sık görülen kaynaklarındandır.
Türk Borçlar Kanunu’nun genel hükümleri ve sözleşme türüne özgü özel hükümler, sözleşmesel uyuşmazlıkların hukuki çerçevesini oluşturur. Bu uyuşmazlıklar, taraflarca üzerinde serbestçe tasarruf edilebilen özel hukuk ilişkilerinden doğduğu için, büyük ölçüde arabuluculuk ve tahkim gibi alternatif uyuşmazlık çözüm yöntemlerine elverişlidir.
Sık Görülen Sözleşmesel Uyuşmazlık Türleri
İfa Etmeme ve Gecikme
Sözleşme yükümlülüklerinin zamanında veya hiç yerine getirilmemesinden doğan uyuşmazlıklar
Sözleşme Feshi
Haklı veya haksız fesih iddialarından kaynaklanan tazminat talepleri
Sözleşmenin Yorumlanması
Sözleşme hükümlerinin anlamı ve kapsamına ilişkin anlaşmazlıklar
Bedel ve Ödeme Uyuşmazlıkları
Sözleşme bedelinin miktarı, vadesi ve ödeme koşullarına ilişkin anlaşmazlıklar
Çözüm Yolları
Sözleşmesel uyuşmazlıklarda tarafların ilk başvurabileceği yol, doğrudan müzakeredir; taraflar herhangi bir üçüncü kişi olmadan sorunu kendi aralarında çözmeye çalışabilir. Müzakerenin sonuçsuz kalması halinde, sözleşmede bir arabuluculuk veya tahkim şartı bulunup bulunmadığına bakılır. Sözleşmede böyle bir şart varsa, taraflar bu şarta uygun biçimde arabuluculuk veya tahkime başvurmakla yükümlü olabilir.
Sözleşmede herhangi bir uyuşmazlık çözüm şartı bulunmuyorsa, taraflar dava açmadan önce ihtiyari arabuluculuğa başvurabilir; bazı sözleşmesel uyuşmazlık türleri ise kanun gereği dava şartı arabuluculuk kapsamına girer. Arabuluculukta anlaşma sağlanamazsa, taraflar dava açma haklarını koruyarak mahkemeye başvurabilir.
Sözleşme müzakereleri sırasında bir arabuluculuk veya tahkim şartı eklenmesi, olası bir uyuşmazlıkta sürecin nasıl işleyeceğini önceden netleştirerek tarafların belirsizlik yaşamasını önler.
Neden Alternatif Çözüm Yöntemleri Tercih Edilmeli?
- Mahkeme sürecine kıyasla çok daha kısa sürede sonuçlanır
- Görüşmeler gizli yürütülür, ticari sır ve itibar korunur
- Taraflar arasındaki sözleşme ilişkisinin devamlılığı daha kolay korunur
- Mahkeme masraflarına kıyasla önemli ölçüde daha düşük maliyetlidir
- Varılan anlaşma veya hakem kararı, icra edilebilirlik bakımından güçlü bir hukuki dayanaktır